Hava Kargo
Temel belgeler ve kurumlar
- IATA (International Air Transport Association): Havayollarının uluslararası birliği; hava kargo standartlarını, AWB formatını, tehlikeli madde kurallarını (DGR) ve acente akreditasyonunu düzenler.
- AWB (Air Waybill – hava yük senedi): Hava taşıma sözleşmesinin kanıtı ve malın teslim alındığının makbuzudur. Konşimentodan farklı olarak kıymetli evrak değildir ve devredilemez (non-negotiable); mal, AWB'de yazılı alıcıya (consignee) teslim edilir.
- MAWB (Master AWB): Havayolu tarafından forwarder'a (konsolidatöre) düzenlenir; konsolide sevkiyatın tamamını kapsar.
- HAWB (House AWB): Forwarder tarafından her bir gerçek göndericiye düzenlenir.
- e-AWB: Kâğıtsız elektronik AWB; IATA tarafından yaygınlaştırılmaktadır.
Ücrete esas ağırlık (Chargeable Weight)
- Navlun, gerçek brüt ağırlık ile hacimsel (volumetrik) ağırlıktan hangisi büyükse onun üzerinden hesaplanır.
- IATA standardı oranı 1:6000:
Hacimsel ağırlık (kg) = Uzunluk (cm) × Genişlik (cm) × Yükseklik (cm) / 6.000 - Bu, 1 m³ ≈ 166,67 kg demektir.
- Ekspres kurye firmaları (DHL, FedEx, UPS vb.) çoğunlukla /5.000 bölenini kullanır (1 m³ ≈ 200 kg).
- Örnek: 120 × 80 × 100 cm, 90 kg bir koli → hacimsel = 960.000 / 6.000 = 160 kg → ücrete esas ağırlık 160 kg.
ULD (Unit Load Device – birim yükleme aracı)
| ULD | Tür | Yaklaşık taban ölçüsü | Not |
|---|---|---|---|
| LD3 (AKE) | Alt güverte konteyneri | 156 × 153 cm taban, ~163 cm yükseklik | Geniş gövdeli uçaklar; ~4,3–4,5 m³; azami brüt ~1.588 kg |
| LD7 (ör. PAG/P1P, 88 × 125 inç) | Palet / konturlu palet | 224 × 318 cm | Alt ve ana güverte; kontur yüksekliği uçağa göre değişir |
| PMC (P6P, 96 × 125 inç) | Palet | 244 × 318 cm | Ana güverte paleti; azami brüt ~6.800 kg (pozisyona göre) |
ULD seçimi uçak tipine (yolcu uçağı alt güvertesi / kargo uçağı ana güvertesi) bağlıdır; yükseklik ve kontur limitleri havayolundan teyit edilmelidir.
Tehlikeli madde (DGR – Dangerous Goods Regulations)
- IATA DGR, ICAO Teknik Talimatları'na dayanır ve her yıl yeni baskı yayımlanır.
- Lityum piller, parfüm/alkol içeren ürünler, aerosoller, boyalar, mıknatıslı ürünler gibi eşyalar tehlikeli madde kapsamında olabilir.
- Göndericinin Shipper's Declaration for Dangerous Goods düzenlemesi, uygun UN ambalajı, etiket ve işaretleme yapması ve bu işlemleri DGR eğitimli personelle gerçekleştirmesi gerekir. Beyan dışı tehlikeli madde ağır cezaya ve güvenlik riskine yol açar.
Hizmet türleri ve transit süreler (tipik)
| Hizmet | Açıklama | Tipik transit |
|---|---|---|
| Ekspres (kurye) | Kapıdan kapıya, entegre taşıyıcı; küçük ve acil gönderiler | 1–4 iş günü |
| Genel kargo (general cargo) | Forwarder üzerinden havayolu ile; havalimanından havalimanına + ön/son taşıma | 2–7 gün (aktarma ve gümrük dahil) |
| Konsolide (consolidation) | Forwarder birden fazla göndericinin yükünü tek MAWB altında birleştirir; daha ekonomik | Genel kargoya göre 1–3 gün fazla olabilir |
| Charter | Uçağın tamamı veya bir bölümü kiralanır; proje, acil ve büyük hacimli yükler | Talebe göre |
Forwarder'ın rolü
Taşıma işleri organizatörü (freight forwarder); havayolundan yer (booking) alır, yükleri konsolide eder, HAWB düzenler, ihracat gümrük işlemlerini (gümrük müşaviri ile) koordine eder, güvenlik taraması, ambalaj, sigorta ve varışta teslim süreçlerini yönetir. Türkiye'de birçok forwarder IATA acentesidir ve havayollarıyla doğrudan çalışır.
Bu işi sizin yerinize ARTAĞAN yapsın
Türkiye'den ürün almak veya üretim yaptırmak istiyorsanız; tedarik, kalite kontrol, gümrük, navlun, sigorta ve akreditif süreçlerini Türkiye'deki temsilciniz olarak biz yönetiriz. Üretici fiyatını açıkça paylaşırız, kazancımızı siz belirlersiniz.
Kaynaklar
- ICC – Incoterms® 2020: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/incoterms-2020/
- ICC – Incoterms rules history and overview: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/
- ICC – UCP 600 / Documentary credits: https://iccwbo.org/business-solutions/trade-finance/
- Hapag-Lloyd – Container Specification (PDF): https://www.hapag-lloyd.com/content/dam/website/downloads/press_and_media/publications/15211_Container_Specification_engl_Gesamt_web.pdf
- Hapag-Lloyd – 40' Standard High Cube: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Standard: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard.html
- Hapag-Lloyd – 40' Flatrack: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-flatrack-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Open Top: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-open-top-high-cube.html
- ISO 668 – Series 1 freight containers: https://www.iso.org/standard/76912.html
- IMO – SOLAS Verified Gross Mass: https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/Verification-of-the-gross-mass.aspx
- IATA – Air Cargo / e-AWB / ULD: https://www.iata.org/en/programs/cargo/
- IATA – Dangerous Goods Regulations: https://www.iata.org/en/publications/dgr/
- IPPC – ISPM 15: https://www.ippc.int/en/publications/640/
- EPAL – Euro pallet specifications: https://www.epal-pallets.org/
- AB Direktifi 96/53/EC (araç ağırlık ve boyutları): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:31996L0053
- UNECE – CMR Konvansiyonu: https://unece.org/transport/road-transport
- IRU – TIR sistemi: https://www.iru.org/what-we-do/facilitating-trade-and-transit/tir
- TOBB – TIR ve ATA karneleri: https://www.tobb.org.tr/
- Kuehne+Nagel – Incoterms 2020 özeti: https://www.kuehne-nagel.com/us/how-to/customs-clearance/incoterms
- Wikipedia – Incoterms (genel kontrol amaçlı): https://en.wikipedia.org/wiki/Incoterms