Türkiye'nin Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA – Free Trade Agreements)
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı "Yürürlükte Bulunan STA'lar", "Onay Süreci Devam Eden STA'lar", "Müzakere Süreci Devam Eden STA'lar" ve "Tercihli Ticaret Anlaşmaları" sayfaları (Ekim 2026 itibarıyla incelendi).
Gümrük Birliği
| Ortak | İmza | Yürürlük | Not |
|---|
| Avrupa Birliği – Gümrük Birliği (Customs Union) | 6 Mart 1995 (OKK 1/95) | 31 Aralık 1995 (fiilen 1 Ocak 1996) | Sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin sanayi payı; A.TR. Tarım ürünlerinde tercihli rejim (OKK 1/98) ve AKÇT ürünlerinde ayrı STA ile EUR.1. Türkiye, AB'nin ortak gümrük tarifesine uyum sağlar ve AB'nin STA'larını takip etmekle yükümlüdür. |
Yürürlükteki STA'lar (Ekim 2026)
| # | Ortak | İmza | Yürürlük | Notlar |
|---|
| 1 | EFTA (İsviçre, Norveç, İzlanda, Lihtenştayn) | 10.12.1991 | 01.04.1992 (teyit ediniz; bazı kaynaklar 1.9.1992) | Modernize edilmiş STA 1 Ekim 2021'de yürürlüğe girdi (hizmetler dahil) |
| 2 | Kuzey Makedonya | 07.09.1999 | 01.09.2000 | |
| 3 | Bosna-Hersek | 03.07.2002 | 01.07.2003 | Revize anlaşma 1 Ağustos 2021 |
| 4 | Filistin | 20.07.2004 | 01.06.2005 | |
| 5 | Tunus | 25.11.2004 | 01.07.2005 | |
| 6 | Fas | 07.04.2004 | 01.01.2006 | |
| 7 | Mısır | 27.12.2005 | 01.03.2007 | Kuzey Afrika'daki en büyük STA ortağı |
| 8 | Arnavutluk | 22.12.2006 | 01.05.2008 | |
| 9 | Gürcistan | 21.11.2007 | 01.11.2008 | Kapsam genişletme protokolleri imzalandı, iç onay sürecinde |
| 10 | Karadağ | 26.11.2008 | 01.03.2010 | Yeni protokoller 1 Temmuz 2022 |
| 11 | Sırbistan | 01.06.2009 | 01.09.2010 | Protokoller 1 Haziran 2019 |
| 12 | Şili | 14.07.2009 | 01.03.2011 | |
| 13 | Morityus | 09.09.2011 | 01.06.2013 | |
| 14 | Güney Kore | 01.08.2012 | 01.05.2013 | Çerçeve + mal ticareti; hizmet/yatırım anlaşmaları 2018 |
| 15 | Malezya | 17.04.2014 | 01.08.2015 | Güncelleme protokolü 1 Ağustos 2024 |
| 16 | Moldova | 11.09.2014 | 01.11.2016 | |
| 17 | Faroe Adaları | 16.12.2014 | 01.10.2017 | |
| 18 | Singapur | 14.11.2015 | 01.10.2017 | |
| 19 | Kosova | 27.09.2013 | 01.09.2019 | |
| 20 | Venezuela | 17.05.2018 | 21.08.2020 (teyit ediniz) | Sınırlı kapsamlı ticari anlaşma |
| 21 | Birleşik Krallık | 29.12.2020 | 01.01.2021 geçici uygulama; tam yürürlük 01.05.2021 (teyit ediniz) | Brexit sonrası AB ilişkisinin devamı; EUR.1 / menşe beyanı. Güncelleme (genişletilmiş STA) müzakereleri 2024'te başlatıldı |
| 22 | Birleşik Arap Emirlikleri – Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (KEOA / CEPA) | 03.03.2023 | 01.09.2023 | Körfez'deki ilk kapsamlı anlaşma; mal + hizmet + yatırım |
| 23 | Katar – Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması (TEOA) | 26.11.2018 | 01.08.2025 | TBMM onayı 2024; GV/İGV sıfırlanan eşya listeleri ve menşe yönetmeliği Resmî Gazete'de yayımlandı |
Not: Bakanlığın "Onay süreci devam eden" sayfasında Katar hâlâ listelenebilmektedir; ancak Bakanlık duyurusuna göre Katar TEOA 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe girmiştir.
İmzalanmış ancak henüz yürürlüğe girmemiş STA'lar
| Ortak | İmza | Durum (Ekim 2026) |
|---|
| Ukrayna | 03.02.2022 | Türkiye onayı 2024'te tamamlandı; Ukrayna Parlamentosu 14–15 Temmuz 2026'da onayladı. Yürürlük tarihi notaların teatisine bağlı – kesin yürürlük tarihi teyit edilmeli. Ticaretin yaklaşık %90'ının serbestleşmesi öngörülüyor. |
| Lübnan | 24.11.2010 | İç onay süreçleri bekleniyor |
| Sudan | 24.12.2017 | İç onay süreçleri bekleniyor |
Sona eren / askıya alınan anlaşmalar
| Ortak | Yürürlük | Sona erme | Neden |
|---|
| Ürdün | 01.03.2011 | 22.11.2018 | Ürdün tarafından feshedildi |
| Suriye | 01.01.2007 | Aralık 2011 | Türkiye tarafından askıya alındı (iç savaş) |
| İsrail | 01.05.1997 | Mayıs 2024 | Türkiye, İsrail ile tüm ticari işlemleri durdurdu; anlaşma fiilen uygulanmıyor ve Bakanlığın yürürlükteki listesinde yer almıyor |
| Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri (Bulgaristan, Romanya, Polonya, Macaristan, Çekya, Slovakya, Slovenya, Baltık ülkeleri, Hırvatistan) | 1990'lar–2000'ler | AB'ye katılımları | Gümrük Birliği kapsamına geçtiler |
Müzakereleri devam eden STA'lar
- Körfez İşbirliği Konseyi (KİK / GCC) – S. Arabistan, BAE, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn: 2008 Çerçeve Anlaşması sonrası duran süreç, Mart 2024'te Bakan Bolat ile KİK Genel Sekreteri Al-Budaiwi'nin imzaladığı Ortak Bildiri ile yeniden başlatıldı. İlk tur Ankara'da (Temmuz 2024), sonraki turlar Riyad ve diğer başkentlerde yapıldı; mal ticareti, menşe kuralları, hizmetler, yatırım ve dijital ticaret başlıkları müzakere ediliyor. Ekim 2026 itibarıyla imzalanmış bir metin bulunmamaktadır (teyit ediniz). BAE ve Katar ile ikili anlaşmalar zaten yürürlüktedir.
- Japonya – Ekonomik Ortaklık Anlaşması (EPA) müzakereleri.
- Endonezya – Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA) müzakereleri.
- Birleşik Krallık – mevcut STA'nın hizmetler, dijital ticaret ve tarım dahil güncellenmesi.
Tercihli ticaret anlaşmaları ve bölgesel düzenlemeler
| Anlaşma | Yürürlük | Not |
|---|
| İran Tercihli Ticaret Anlaşması (TTA) | 01.01.2015 | Sınırlı ürün listesinde indirim |
| Azerbaycan TTA | 01.03.2021 | Kapsam genişletme ek protokolü 1 Temmuz 2024'te yürürlüğe girdi |
| Pakistan Mal Ticareti Anlaşması (MTA) | 01.05.2023 | İmza 12.08.2022; belirli ürünlerde karşılıklı tarife indirimleri |
| Özbekistan TTA | 01.07.2023 | |
| Cezayir TTA | Müzakere | |
| Maldivler | İç onay süreci | |
| D-8 Tercihli Ticaret Anlaşması (Türkiye, Pakistan, İran, Mısır, Endonezya, Malezya, Nijerya, Bangladeş; 2024'te Azerbaycan katıldı) | 2006'da imzalandı, 2011'de yürürlüğe girdi | Tarife indirim listeleri ve menşe kuralları tüm üyelerce uygulanmadığından pratik etkisi sınırlı (teyit ediniz) |
| ECO Ticaret Anlaşması (ECOTA) – Ekonomik İşbirliği Teşkilatı | 2003'te imzalandı | Uygulamaya fiilen geçmedi (teyit ediniz) |
| Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GSP) | — | Türkiye, AB'nin GSP rejimine paralel olarak gelişmekte olan ülkelere tek taraflı tercihler tanır |
STA'dan nasıl yararlanılır?
- Ürünün GTİP'ini belirleyin ve ortak ülkenin tarife cetvelinde STA oranını kontrol edin (Bakanlığın STA sayfaları ve ortak ülke tarifesi).
- Menşe kuralını kontrol edin: Ürün "tamamen elde edilmiş" mi, yoksa yeterli işçilik/işleme kriteri (tarife pozisyonu değişikliği, yabancı girdi oranı tavanı vb.) sağlanıyor mu?
- Menşe kanıtını düzenleyin: EUR.1 / EUR-MED (gümrük onaylı), fatura beyanı / menşe beyanı (eşik altı veya Onaylanmış İhracatçı) ya da anlaşmaya özgü sertifika (ör. BAE KEOA).
- Doğrudan taşıma kuralına uyun: Eşya, transit ülkede işleme görmeden ve gümrük gözetiminde kalarak taşınmalıdır.
- Belgeleri saklayın: Sonradan kontrol (post-verification) için üretici beyanları, maliyet hesapları en az 3 yıl (anlaşmaya göre daha uzun) saklanmalıdır.
Kümülasyon (Cumulation): Bir ülkenin menşeli girdisinin, diğer ortak ülkede işlenmesinde "yerli" sayılmasıdır.
- İkili kümülasyon: Sadece iki taraf arasında (ör. Türkiye girdisi + ortak ülke işlemesi).
- Diyagonal (çapraz) kümülasyon: Aynı menşe kurallarını uygulayan birden fazla ülke arasında; PAN-EURO-MED sisteminde EUR-MED belgesiyle yapılır.
- Tam kümülasyon: Menşe kazandırmayan işlemlerin de toplanabildiği ileri düzey kümülasyon.
- PAN-EURO-MED Sözleşmesi'nin revize kurallarının Türkiye'nin hangi anlaşmalarında uygulandığı anlaşma bazında kontrol edilmelidir (teyit ediniz).
Bu işi sizin yerinize ARTAĞAN yapsın
Türkiye'den ürün almak veya üretim yaptırmak istiyorsanız; tedarik, kalite kontrol, gümrük, navlun, sigorta ve akreditif süreçlerini Türkiye'deki temsilciniz olarak biz yönetiriz. Üretici fiyatını açıkça paylaşırız, kazancımızı siz belirlersiniz.
Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı – Serbest Ticaret Anlaşmaları: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/serbest-ticaret-anlasmalari
- Yürürlükte bulunan STA'lar: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/serbest-ticaret-anlasmalari/yururlukte-bulunan-stalar
- Onay süreci devam eden STA'lar: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/serbest-ticaret-anlasmalari/onay-sureci-devam-eden-stalar
- Ukrayna STA sayfası: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/serbest-ticaret-anlasmalari/onay-sureci-devam-eden-stalar/ukrayna
- Müzakere süreci devam eden STA'lar: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/serbest-ticaret-anlasmalari/muzakere-sureci-devam-eden-stalar
- Tercihli Ticaret Anlaşmaları: https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/tercihli-ticaret-anlasmalari
- Katar TEOA yürürlük duyurusu: https://ticaret.gov.tr/haberler/katar-ile-ticarette-yeni-donem-basladi-turkiye-katar-ticaret-ve-ekonomik-ortaklik-anlasmasi-teoa-yururluge-girdi
- Türkiye–KİK STA basın duyurusu: https://ticaret.gov.tr/haberler/turkiye-korfez-isbirligi-konseyi-kik-serbest-ticaret-anlasmasi-hakkinda-basin-duyurusu
- T.C. Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna STA onayı (15 Temmuz 2026): https://www.mfa.gov.tr/no_-136_-ukrayna-yla-imzalanan-serbest-ticaret-anlasmasi-nin-ukrayna-parlamentosu-genel-kurulu-nda-kabulu-hk.tr.mfa
- Posta ve Hızlı Kargo Tebliği (mevzuat): https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=39511&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- AA – Posta ve hızlı kargo limitlerinin artırılması: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/posta-ve-hizli-kargo-gonderilerinde-agirlik-ve-parasal-ust-sinirlar-artirildi/3788196
- Free trade agreements of Turkey (tarih kontrolü için ikincil kaynak): https://en.wikipedia.org/wiki/Free_trade_agreements_of_Turkey
- UNECE UN/LOCODE: https://unece.org/trade/cefact/unlocode-code-list-country-and-territory
- UN/CEFACT LOCODE sözlüğü: https://vocabulary.uncefact.org/unlocode
- Routescanner – Türkiye LOCODE listesi: https://www.routescanner.com/locodes/TR
- Evyap (TREYP) liman kodu: https://magicport.ai/ports/turkey/evyap-port-treyp
- Hamad Limanı (QAHMD): https://en.wikipedia.org/wiki/Hamad_Port
- Shuwaikh Limanı (KWSWK): https://en.wikipedia.org/wiki/Shuwaikh_Port
- Khalifa Bin Salman Limanı (BHKBS): https://en.wikipedia.org/wiki/Khalifa_Bin_Salman_Port
- Çukurova Uluslararası Havalimanı: https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%87ukurova_International_Airport
- Dünya Gümrük Örgütü – HS Nomenklatürü: https://www.wcoomd.org/en/topics/nomenclature/overview.aspx
- IATA kod arama: https://www.iata.org/en/publications/directories/code-search/
- ICC – Kurallar (UCP 600, URC 522, Incoterms): https://iccwbo.org
Son güncelleme: 2026-10-01 · Hazırlayan: ARTAĞAN Dijital Pazarlama İç ve Dış Ticaret A.Ş. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve ölçüler değişebilir, işlem öncesi güncel kaynaktan teyit ediniz.
