Navlun ve Deniz Taşımacılığı Maliyet Terimleri
Navlun ve ek ücretler
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Navlun (Ocean Freight / Basic Freight) | Yükleme limanından boşaltma limanına deniz taşıma ücreti; FCL'de konteyner başına, LCL'de W/M (ton veya m³) başına. |
| All-in (tüm masraflar dahil) | Navlun + belirtilen ek ücretlerin tek fiyatta toplanması. Hangi kalemlerin dahil olduğu (ör. THC dahil mi?) mutlaka yazılı teyit edilmelidir. |
| BAF (Bunker Adjustment Factor) | Yakıt fiyatı ayarlaması; yakıt maliyeti değiştikçe güncellenir. 2020'den itibaren düşük kükürtlü yakıt nedeniyle LSS / "Low Sulphur Surcharge" adıyla da görülür. |
| CAF (Currency Adjustment Factor) | Kur dalgalanması ek ücreti; genellikle navlunun yüzdesi. |
| THC (Terminal Handling Charge) | Terminalde konteyner elleçleme ücreti. OTHC (çıkış limanı) ve DTHC (varış limanı) olarak ayrılır; Incoterms kuralına göre kimin ödeyeceği değişir. |
| PSS (Peak Season Surcharge) | Yoğun sezon ek ücreti. |
| GRI (General Rate Increase) | Hat şirketinin belirli bir tarihten itibaren uyguladığı genel navlun artışı. |
| ISPS | Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu kapsamında alınan güvenlik ücreti. |
| Mühür ücreti (Seal Fee) | Konteynere takılan numaralı güvenlik mührü bedeli. |
| Konşimento ücreti (B/L Fee / Documentation Fee) | Konşimento düzenleme ve belge işlem ücreti. |
| Ardiye (Storage) | Terminal veya depoda serbest süre aşıldıktan sonra liman/terminal işletmesinin aldığı depolama ücreti. |
| Demuraj (Demurrage) | Konteynerin terminal içinde, hat şirketinin tanıdığı serbest süreden fazla kalması nedeniyle hat şirketine ödenen ücret. |
| Detention (konteyner gecikme / kullanım ücreti) | Konteynerin terminal dışında (alıcının deposunda) serbest süreden fazla tutulması ve boş iadesinin gecikmesi nedeniyle hat şirketine ödenen ücret. |
| D&D (Demurrage & Detention) | İki kalemin birlikte anıldığı terim; bazı hat şirketleri birleşik serbest süre verir. |
| Free time (serbest süre) | Demuraj/detention başlamadan önce ücretsiz tanınan gün sayısı (tipik olarak 3–14 gün; liman, hat ve anlaşmaya göre). Ek serbest süre rezervasyon aşamasında pazarlık edilebilir. |
Not: Bazı ülkelerde "demuraj" terimi her iki kalem için de kullanılır; faturada hangi kalemin hangi süre için alındığı kontrol edilmelidir.
Konşimento (Bill of Lading – B/L) türleri
- Kıymetli evrak niteliği: Konşimento; (1) malın teslim alındığının makbuzu, (2) taşıma sözleşmesinin kanıtı ve (3) emre veya hamiline düzenlendiğinde malı temsil eden kıymetli evraktır.
- Master B/L (MBL): Hat şirketinin (gemi işletmesi) forwarder'a düzenlediği konşimento.
- House B/L (HBL): Forwarder/NVOCC'nin gerçek göndericiye düzenlediği konşimento.
- Orijinal konşimento (Original B/L): Genellikle 3 orijinal set halinde düzenlenir; alıcı malı teslim almak için bir orijinali ibraz etmelidir.
- Telex release / Surrender B/L: Orijinal konşimentolar çıkış limanında hat şirketine teslim edilir; varış acentesine elektronik "serbest bırakma" talimatı gönderilir. Hızlıdır, ancak satıcı bu talimatı verdiğinde malın kontrolünü kaybeder.
- Seaway Bill (deniz yolu senedi): Kıymetli evrak değildir, devredilemez; mal adı yazılı alıcıya orijinal ibrazı olmadan teslim edilir. Güvenilir alıcılar ve grup içi satışlar için uygundur.
- On Board B/L (yüklendi konşimentosu): Malın belirli bir gemiye yüklendiğini gösterir; akreditiflerde genellikle zorunludur. Received for Shipment B/L ise mal teslim alındı ancak henüz yüklenmedi anlamına gelir.
- Clean B/L (temiz konşimento): Mal veya ambalajda kusur şerhi bulunmayan konşimento. Hasar şerhli olana claused / dirty B/L denir; bankalar akreditifte genellikle reddeder.
- To Order B/L (emre konşimento): Alıcı hanesinde "to order" veya "to order of [banka]" yazar; ciro ile devredilebilir. Akreditifli ve vesaik mukabili işlemlerde bankaya mal üzerinde kontrol sağlar.
- Straight B/L (nama konşimento): Belirli bir kişiye düzenlenir; ciro ile devredilemez.
Operasyon terimleri
| Terim | Açıklama |
|---|---|
| Liner (düzenli hat taşımacılığı) | Sabit tarifeli, belirli limanlar arasında düzenli seferler; konteyner taşımacılığı bu yapıdadır. |
| Tramp (düzensiz hat / serbest taşımacılık) | Sabit tarifesi olmayan, yüke göre kiralanan (charter) gemiler; dökme yük (tahıl, kömür, maden) için yaygın. |
| Transit süre (Transit Time) | Yükleme limanından kalkıştan (ETD) varış limanına ulaşmaya (ETA) kadar geçen süre. Örnek tipik değer: Mersin – Jebel Ali direkt veya aktarmalı ~14–25 gün (hat ve rotaya göre değişir). |
| Cut-off (kesim zamanı) | Konteynerin terminale teslimi (CY cut-off), belge/talimat teslimi (SI/doc cut-off) ve VGM bildirimi için son tarih/saat. Kaçırılırsa konteyner sonraki gemiye kalır (roll-over). |
| ETD (Estimated Time of Departure) | Tahmini kalkış zamanı. |
| ETA (Estimated Time of Arrival) | Tahmini varış zamanı. |
| Aktarma (Transshipment) | Yükün varışa ulaşmadan ara bir limanda (hub) başka gemiye aktarılması. Akreditifte aktarma yasağı varsa dikkat edilmelidir. |
| Booking / rezervasyon | Hat şirketinden yer alınması; booking teyidiyle boş konteyner çekilir. |
| NVOCC | Gemisi olmayan, kendi konşimentosunu düzenleyen taşıyıcı (çoğunlukla forwarder). |
Bu işi sizin yerinize ARTAĞAN yapsın
Türkiye'den ürün almak veya üretim yaptırmak istiyorsanız; tedarik, kalite kontrol, gümrük, navlun, sigorta ve akreditif süreçlerini Türkiye'deki temsilciniz olarak biz yönetiriz. Üretici fiyatını açıkça paylaşırız, kazancımızı siz belirlersiniz.
Kaynaklar
- ICC – Incoterms® 2020: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/incoterms-2020/
- ICC – Incoterms rules history and overview: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/
- ICC – UCP 600 / Documentary credits: https://iccwbo.org/business-solutions/trade-finance/
- Hapag-Lloyd – Container Specification (PDF): https://www.hapag-lloyd.com/content/dam/website/downloads/press_and_media/publications/15211_Container_Specification_engl_Gesamt_web.pdf
- Hapag-Lloyd – 40' Standard High Cube: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Standard: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard.html
- Hapag-Lloyd – 40' Flatrack: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-flatrack-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Open Top: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-open-top-high-cube.html
- ISO 668 – Series 1 freight containers: https://www.iso.org/standard/76912.html
- IMO – SOLAS Verified Gross Mass: https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/Verification-of-the-gross-mass.aspx
- IATA – Air Cargo / e-AWB / ULD: https://www.iata.org/en/programs/cargo/
- IATA – Dangerous Goods Regulations: https://www.iata.org/en/publications/dgr/
- IPPC – ISPM 15: https://www.ippc.int/en/publications/640/
- EPAL – Euro pallet specifications: https://www.epal-pallets.org/
- AB Direktifi 96/53/EC (araç ağırlık ve boyutları): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:31996L0053
- UNECE – CMR Konvansiyonu: https://unece.org/transport/road-transport
- IRU – TIR sistemi: https://www.iru.org/what-we-do/facilitating-trade-and-transit/tir
- TOBB – TIR ve ATA karneleri: https://www.tobb.org.tr/
- Kuehne+Nagel – Incoterms 2020 özeti: https://www.kuehne-nagel.com/us/how-to/customs-clearance/incoterms
- Wikipedia – Incoterms (genel kontrol amaçlı): https://en.wikipedia.org/wiki/Incoterms