Tır / Karayolu Araç Çeşitleri ve Ölçüleri
Araç tipleri (tipik değerler)
| Araç | İç ölçü U × G × Y (m) | Hacim (m³) | Faydalı yük | Palet kapasitesi |
|---|---|---|---|---|
| Standart tenteli tır (semi-trailer, tautliner) | 13,6 × 2,45–2,48 × 2,60–2,75 | ~85–92 | ~24 t | 33 EUR / 26 endüstriyel |
| Mega trailer (low-deck) | 13,6 × 2,45–2,48 × ~2,95–3,00 | ~100 | ~24 t (bazı modellerde biraz daha az) | 33 EUR / 26 endüstriyel |
| Frigorifik tır (reefer, soğutmalı) | ~13,3–13,4 × 2,46 × 2,50–2,65 | ~82–88 | ~20–22 t | 33 EUR / 26 endüstriyel |
| Kapalı kasa (box) tır | ~13,6 × 2,45 × 2,60–2,70 | ~86–90 | ~24 t | 33 EUR / 26 endüstriyel |
| Açık kasa / platform / lowbed | 13,6 m platform; lowbed'de yükseklik avantajı (alçak taban) | – | 24–60 t+ (lowbed özel izinle) | Gabari dışı, makine, iş makinesi |
| Jumbo / road train (kamyon + römork) | 2 × ~7,7 × 2,45 × ~3,0 | ~110–120 | ~22–24 t | ~36–38 EUR (2 × 18–19) |
| Kamyon (kırkayak, 8×4) | ~8–10 m kasa (modele göre) | ~45–60 | ~15–20 t | ~18–24 EUR |
| Kamyonet / panelvan | ~3–4,5 × 1,7–1,8 × 1,7–1,9 | ~10–15 | ~1–1,5 t | 4–6 EUR |
Yasal sınırlar (genel)
- AB (Direktif 96/53/EC): 5 veya daha fazla akslı çekici + yarı römork kombinasyonunda azami toplam ağırlık 40 ton (intermodal 40' konteyner taşımasında 44 ton); azami genişlik 2,55 m (frigorifikte 2,60 m); azami uzunluk yarı römorklu araçta 16,50 m, kamyon-römork (road train) kombinasyonunda 18,75 m. Yükseklik AB düzeyinde zorunlu bir üst sınırla bağlanmamıştır; çoğu ülkede 4,00 m uygulanır.
- Türkiye (Karayolları Trafik Yönetmeliği): Çekici + yarı römork kombinasyonunda azami toplam ağırlık genellikle 40 ton (aks sayısı ve aks yüküne bağlı), azami yükseklik 4,00 m, genişlik 2,55 m (frigorifik 2,60 m).
- Varış ülkesinin (ör. Körfez ülkeleri) aks yükü ve toplam ağırlık kuralları farklı olabilir; her rota için nakliyeciyle teyit edilmelidir.
Yükleme metresi (LDM – Loading Meter)
- 1 LDM, tır dorsesinin tüm genişliği (~2,4 m) boyunca 1 metre uzunluğunda kullanılan alandır (≈ 2,4 m²). Standart tır = 13,6 LDM.
- Formül (istiflenemeyen yük için):
LDM = (uzunluk m × genişlik m) / 2,4 - 1 EUR palet (1,2 × 0,8 m) ≈ 0,4 LDM; 1 endüstriyel palet (1,2 × 1,0 m) ≈ 0,5 LDM.
- Parsiyel taşımada fiyat çoğu zaman ağırlık, hacim ve LDM'den hangisi büyükse ona göre belirlenir (tipik eşdeğerlik: 1 LDM ≈ 1.750–1.850 kg; nakliyeciye göre değişir).
Taşıma şekilleri ve belgeler
- FTL (Full Truck Load – komple araç): Aracın tamamı tek göndericiye ayrılır; daha hızlı ve aktarmasızdır.
- LTL / parsiyel (Less than Truck Load / groupage): Birden fazla göndericinin yükü bir araçta birleştirilir; depo aktarmaları nedeniyle transit süre uzayabilir.
- CMR Taşıma Senedi: Uluslararası Karayolu Taşıma Sözleşmesi (CMR Konvansiyonu, 1956) kapsamında düzenlenen karayolu taşıma belgesi; taşıyıcının sorumluluğu (genel kural olarak brüt kg başına 8,33 SDR ile sınırlı) bu sözleşmeye tabidir. CMR kıymetli evrak değildir, mülkiyeti temsil etmez.
- TIR Karnesi: BM TIR Sözleşmesi (1975) kapsamında, gümrük mühürlü araçla yükün transit ülkelerden gümrük vergisi teminatı yatırılmadan geçmesini sağlayan belge. Türkiye'de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından verilir; IRU sistemine bağlıdır.
- ATA Karnesi: Fuar, numune, mesleki ekipman gibi eşyaların geçici ithalatı için kullanılan uluslararası gümrük belgesidir; Türkiye'de TOBB ve yetkili odalar düzenler. Satış amaçlı ticari sevkiyatta kullanılmaz.
- Ro-Ro (Roll-on/Roll-off): Tır veya dorselerin gemiye kendi tekerlekleri üzerinde girip çıktığı deniz taşımacılığı. Türkiye'den İtalya (Trieste), Fransa (Toulon/Sète) gibi Avrupa hatlarında ve Karadeniz'de yaygındır. Refakatli (şoförlü) veya refakatsiz (sadece dorse) olabilir.
Bu işi sizin yerinize ARTAĞAN yapsın
Türkiye'den ürün almak veya üretim yaptırmak istiyorsanız; tedarik, kalite kontrol, gümrük, navlun, sigorta ve akreditif süreçlerini Türkiye'deki temsilciniz olarak biz yönetiriz. Üretici fiyatını açıkça paylaşırız, kazancımızı siz belirlersiniz.
Kaynaklar
- ICC – Incoterms® 2020: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/incoterms-2020/
- ICC – Incoterms rules history and overview: https://iccwbo.org/business-solutions/incoterms-rules/
- ICC – UCP 600 / Documentary credits: https://iccwbo.org/business-solutions/trade-finance/
- Hapag-Lloyd – Container Specification (PDF): https://www.hapag-lloyd.com/content/dam/website/downloads/press_and_media/publications/15211_Container_Specification_engl_Gesamt_web.pdf
- Hapag-Lloyd – 40' Standard High Cube: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Standard: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-standard.html
- Hapag-Lloyd – 40' Flatrack: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-flatrack-high-cube.html
- Hapag-Lloyd – 40' Open Top: https://www.hapag-lloyd.com/en/services-information/cargo-fleet/container/40-open-top-high-cube.html
- ISO 668 – Series 1 freight containers: https://www.iso.org/standard/76912.html
- IMO – SOLAS Verified Gross Mass: https://www.imo.org/en/OurWork/Safety/Pages/Verification-of-the-gross-mass.aspx
- IATA – Air Cargo / e-AWB / ULD: https://www.iata.org/en/programs/cargo/
- IATA – Dangerous Goods Regulations: https://www.iata.org/en/publications/dgr/
- IPPC – ISPM 15: https://www.ippc.int/en/publications/640/
- EPAL – Euro pallet specifications: https://www.epal-pallets.org/
- AB Direktifi 96/53/EC (araç ağırlık ve boyutları): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:31996L0053
- UNECE – CMR Konvansiyonu: https://unece.org/transport/road-transport
- IRU – TIR sistemi: https://www.iru.org/what-we-do/facilitating-trade-and-transit/tir
- TOBB – TIR ve ATA karneleri: https://www.tobb.org.tr/
- Kuehne+Nagel – Incoterms 2020 özeti: https://www.kuehne-nagel.com/us/how-to/customs-clearance/incoterms
- Wikipedia – Incoterms (genel kontrol amaçlı): https://en.wikipedia.org/wiki/Incoterms