Incoterms® 2020 Teslim Şekilleri: EXW, FCA, FOB, CFR, CIF, DAP, DDP ve diğerleri

INCOTERMS® 2020 Teslim Şekilleri

Incoterms®, Milletlerarası Ticaret Odası (ICC – International Chamber of Commerce) tarafından yayımlanan ve satıcı ile alıcı arasında teslim yükümlülüklerini, masrafların paylaşımını ve hasar/kayıp riskinin geçiş noktasını belirleyen standart kurallardır. Güncel sürüm Incoterms® 2020'dir (1 Ocak 2020'den itibaren geçerli). Toplam 11 kural iki gruba ayrılır:

• Her taşıma moduna uygun kurallar (any mode): EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP
• Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı kuralları (sea & inland waterway): FAS, FOB, CFR, CIF

Özet tablo

"C" grubu kurallarda iki kritik nokta vardır: Risk çıkış ülkesinde geçer, ancak navlun varış noktasına kadar satıcı tarafından ödenir. Yani "navlunu satıcı ödüyor" demek "risk varışa kadar satıcıda" demek değildir.

Kurallar tek tek

EXW – Ex Works (İşyerinde Teslim)

• Kullanım: Satıcının en az yükümlülük üstlendiği kural; alıcının kendi lojistik ağı güçlüyse veya yurt içi satışlarda tercih edilir.
• Yaygın hata: İhracatta EXW kullanmak. Alıcı, satıcının ülkesinde ihracat beyannamesini çoğu zaman kendisi veremez; ayrıca satıcının yükleme yapma yükümlülüğü yoktur. Uluslararası satışta çoğu durumda FCA daha uygun bir seçenektir.

FCA – Free Carrier (Taşıyıcıya Masrafsız Teslim)

• Kullanım: Konteyner, karayolu, hava ve kombine taşımada en uygun "alıcı navlunu öder" kuralı. Satıcının tesisinde teslimde satıcı yüklemeyi yapar; başka bir yerde teslimde mal, satıcının aracında boşaltmaya hazır halde teslim edilir.
• 2020 yeniliği: Taraflar anlaşırsa alıcı, taşıyıcıya satıcıya "yüklendi" (on board) şerhli konşimento düzenlemesi talimatı verebilir (akreditifli işlemler için önemli).
• Yaygın hata: Teslim yerini (ör. "FCA satıcı deposu, Gaziantep" ya da "FCA Mersin konteyner terminali") açıkça yazmamak.

CPT – Carriage Paid To (Taşıma Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kullanım: Satıcının navlunu varış noktasına kadar ödediği, ancak riskin ilk taşıyıcıya teslimde alıcıya geçtiği her modlu kural.
• Yaygın hata: Riskin varış yerine kadar satıcıda olduğunu sanmak; alıcı kendi sigortasını yaptırmazsa yoldaki hasarda korumasız kalabilir.

CIP – Carriage and Insurance Paid To (Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kullanım: CPT + satıcının yaptırdığı nakliyat sigortası. Incoterms 2020 ile asgari teminat Institute Cargo Clauses (A) (tüm riskler) düzeyine yükseltildi; sigorta bedeli en az sözleşme bedelinin %110'u olmalı ve sözleşme para birimiyle yapılmalıdır.
• Yaygın hata: Sigortayı ICC (C) ile yaptırmak; bu, CIP yükümlülüğünü karşılamaz (taraflar açıkça daha düşük teminat kararlaştırmadıysa).

DAP – Delivered at Place (Belirlenen Yerde Teslim)

• Kullanım: Satıcının malı alıcının ülkesindeki belirlenen yere kadar götürdüğü, ithalat vergilerini alıcının ödediği kural. Karayolu ihracatında (ör. Türkiye–Avrupa/Orta Doğu tır sevkiyatları) çok yaygındır.
• Yaygın hata: Boşaltma masrafını ve ithalat gümrüğünde bekleme (demuraj/beklemeye bağlı) masraflarını kimin ödeyeceğini netleştirmemek.

DPU – Delivered at Place Unloaded (Belirlenen Yerde Boşaltılmış Olarak Teslim)

• Kullanım: Incoterms 2010'daki DAT'ın yerini aldı; teslim yeri artık yalnızca "terminal" olmak zorunda değil. Satıcının malı boşaltarak teslim ettiği tek kuraldır.
• Yaygın hata: Satıcının varış yerinde boşaltma imkânı (forklift, vinç, izin) olmadan DPU kabul etmesi.

DDP – Delivered Duty Paid (Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kullanım: Satıcı için en yüksek yükümlülük: navlun, ithalat gümrük işlemleri, gümrük vergisi ve KDV dahil her şey satıcıda. E-ticaret ve "kapıya teslim" satışlarında görülür.
• Yaygın hata: Satıcının varış ülkesinde ithalatçı sıfatı / vergi kaydı olmadan DDP vermesi; ithalat KDV'sinin geri alınamaması ve beklenmedik vergi maliyetleri.

FAS – Free Alongside Ship (Gemi Doğrultusunda Masrafsız Teslim)

• Kullanım: Dökme yük, proje kargo, ağır ve hacimli yükler (ör. tahıl, kereste, makine).
• Yaygın hata: Konteyner yüklerinde kullanmak; konteyner genelde gemi yanına değil terminale teslim edilir, bu durumda FCA kullanılmalıdır.

FOB – Free on Board (Gemide Masrafsız Teslim)

• Kullanım: Klasik deniz yolu kuralı; alıcı gemiyi/navlunu ayarlar, satıcı malı gemiye yükler. Dökme ve konvansiyonel yüklerde idealdir.
• Yaygın hata: Konteyner yüklerinde FOB kullanmak. Konteyner, gemiye yüklenmeden günler önce terminale teslim edilir; bu sürede oluşan hasar satıcıda kalır. ICC, konteyner yükler için FCA'yı önerir. Ayrıca "FOB fabrika" veya "FOB İstanbul (havalimanı)" gibi denizcilik dışı kullanımlar hatalıdır.

CFR – Cost and Freight (Masraflar ve Navlun Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kullanım: Satıcı varış limanına kadar navlunu öder; risk yükleme limanında gemiye yüklemede geçer. Dökme emtiada yaygındır.
• Yaygın hata: Alıcının "navlun ödenmiş, risk de satıcıda" sanarak sigorta yaptırmaması. Konteynerde CPT daha doğrudur.

CIF – Cost, Insurance and Freight (Masraflar, Sigorta ve Navlun Ödenmiş Olarak Teslim)

• Kullanım: CFR + satıcının yaptırdığı sigorta. Asgari teminat ICC (C) (sınırlı riskler) olarak kalmıştır; taraflar daha yüksek teminatı sözleşmede kararlaştırabilir.
• Yaygın hata: ICC (C)'nin hırsızlık, ıslanma, elleçleme hasarı gibi riskleri çoğu durumda kapsamadığını bilmemek. Konteyner/mamul yüklerde CIP veya CIF + ICC (A) talebi önerilir.

Incoterms 2020 ile 2010 arasındaki başlıca farklar

1. DAT → DPU: "Terminalde teslim" kuralı kaldırıldı, yerine "boşaltılmış olarak belirlenen yerde teslim" (DPU) geldi; kural listesinde DAP'tan sonra yer aldı.
2. CIP sigortası yükseltildi: CIP'te asgari teminat ICC (A) oldu; CIF'te ICC (C) olarak kaldı.
3. FCA'da "on board" konşimento: Taraflar anlaşırsa alıcı, taşıyıcıya satıcı adına yüklendi şerhli konşimento düzenletebilir.
4. Satıcının/alıcının kendi aracıyla taşıma: FCA, DAP, DPU ve DDP'de tarafların üçüncü bir taşıyıcı kullanmadan kendi araçlarıyla taşıma yapabileceği açıkça kabul edildi.
5. Güvenlikle ilgili yükümlülükler (ör. ön bildirim, tarama) masraf dağılımı içinde daha açık tanımlandı.
6. Masrafların tek listede toplanması: Her kuralda tüm masraf kalemleri tek maddede (A9/B9) listelendi; kullanıcı notları (explanatory notes) genişletildi.
7. Madde sıralaması yeniden düzenlendi (teslim ve risk maddeleri öne alındı).

Incoterms'in belirlemedikleri

Incoterms yalnızca teslim, masraf ve risk geçişini düzenler. Şunları belirlemez:

• Mülkiyetin (ownership) geçişi – satış sözleşmesine ve uygulanacak hukuka tabidir.
• Ödeme şekli ve vadesi – ayrıca sözleşmede (ör. akreditif, vesaik mukabili) belirlenmelidir.
• Satış bedeli, sözleşmenin ihlali ve sonuçları, mücbir sebep, uyuşmazlık çözümü.
• Taşıma sözleşmesinin içeriği (taşıyıcı ile yapılan sözleşme ayrıdır).

Doğru yazım

Incoterms kuralı her zaman kural + adlandırılmış yer (ve mümkünse tam adres/terminal) + sürüm yılı şeklinde yazılmalıdır. Örnekler:

• FOB Mersin Limanı, Türkiye – Incoterms® 2020
• FCA Satıcı Fabrika Deposu, [adres], Gaziantep, Türkiye – Incoterms® 2020
• CIP Jebel Ali, BAE – Incoterms® 2020

Yıl yazılmazsa hangi sürümün geçerli olduğu tartışma konusu olabilir; taraflar isterse eski sürümleri (ör. Incoterms 2010) de sözleşmeye bağlayabilir.

Kaynaklar

Son güncelleme: 2026-10-01 · Hazırlayan: ARTAĞAN Dijital Pazarlama İç ve Dış Ticaret A.Ş. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat ve ölçüler değişebilir, işlem öncesi güncel kaynaktan teyit ediniz.